Tin thị trường
LÝ DO SẦU RIÊNG VIỆT NAM ĐÔNG LẠNH THÀNH CÔNG CHINH PHỤC THỊ TRƯỜNG TRUNG QUỐC
Trong vài năm gần đây, sầu riêng Việt Nam đông lạnh trở thành một trong những nhóm trái cây được quan tâm trong ngành xuất khẩu nông sản. Nếu sầu riêng tươi mở đường cho trái cây Việt Nam đi sâu vào thị trường Trung Quốc thì sầu riêng đông lạnh lại là cơ hội lớn khi có thời gian bảo quản lâu hơn, tăng giá trị chế biến và phục vụ được nhiều kênh tiêu thụ khác nhau, từ bán lẻ đến công nghiệp thực phẩm.
Sầu riêng Việt Nam chinh phục thị trường Trung Quốc như thế nào?
Trung Quốc là thị trường “tỷ dân” tiêu thụ sầu riêng lớn hàng đầu thế giới, trong đó người tiêu dùng đặc biệt ưa chuộng những dòng sầu riêng có cơm vàng, vị béo, mùi thơm rõ và độ ngọt đậm. Sầu riêng Việt Nam đáp ứng tốt những tiêu chí này nhờ lợi thế về giống, vùng trồng và thời gian thu hoạch đa dạng. Với nhóm khách hàng yêu thích hương vị đậm, sầu riêng Ri6 của Việt Nam hấp dẫn thực khách hơn so với nhiều nguồn cung khác trong khu vực.
Theo báo chí dẫn số liệu hải quan Trung Quốc, năm 2025 Việt Nam xuất khẩu khoảng 3,44 tỷ USD sầu riêng sang thị trường này, tăng so với mức 2,94 tỷ USD năm 2024. Dữ liệu cho thấy sầu riêng Việt Nam tiếp tục tăng hiện diện trong một thị trường có quy mô rất lớn và mức độ cạnh tranh ngày càng cao.
Riêng với sầu riêng đông lạnh, bước ngoặt đến từ việc Việt Nam và Trung Quốc ký Nghị định thư về yêu cầu kiểm tra, kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm đối với sầu riêng đông lạnh vào ngày 19/8/2024. Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, đây là cơ sở để sầu riêng Việt Nam đông lạnh được cấp phép chính thức vào Trung Quốc, mở thêm dư địa cho nhóm sản phẩm chế biến sâu.
Trong 6 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu sầu riêng đông lạnh ghi nhận mức tăng mạnh. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ cho biết Việt Nam đã xuất khẩu 388 lô sầu riêng đông lạnh, đạt 14.282 tấn, tăng hơn 3 lần so với cùng kỳ năm trước; cùng thời gian, sầu riêng tươi đạt gần 130.000 tấn qua 5.217 lô. Đây là tín hiệu cho thấy hàng đông lạnh không chỉ là phương án bổ sung, mà đang dần trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược xuất khẩu sầu riêng.
Các loại sầu riêng Việt Nam được ưa chuộng
Trong nhóm sầu riêng Việt Nam xuất khẩu, Ri6 và Monthong là hai dòng được nhắc đến nhiều nhờ đặc tính cảm quan và khả năng ứng dụng. Ri6 có lợi thế về cơm vàng, vị béo, ngọt đậm và mùi thơm đặc trưng, phù hợp với nhóm người tiêu dùng yêu thích hương vị sầu riêng rõ nét. Đây cũng là giống sầu riêng gắn với hình ảnh sầu riêng Việt Nam tại nhiều thị trường.
Monthong lại có lợi thế về cơm dày, kết cấu ổn định, vị béo nhẹ và khả năng ứng dụng tốt trong chế biến. Đây là giống quen thuộc với nhiều nhà nhập khẩu vì đã phổ biến tại thị trường quốc tế trong thời gian dài. Với hàng đông lạnh, Monthong phù hợp cho các sản phẩm cần độ đồng đều cao như múi đông lạnh, cơm sầu riêng cấp đông, puree, filling hoặc nguyên liệu cho nhà máy thực phẩm.
Không chỉ có trái tươi, sầu riêng Việt Nam còn phát triển theo hướng đông lạnh, puree, cơm sầu riêng, sầu riêng sấy và các sản phẩm chế biến sâu. Theo Báo Tuổi trẻ, sầu riêng đông lạnh xuất khẩu sang Trung Quốc gồm các dạng như sầu riêng nguyên quả có vỏ, cơm sầu riêng và sầu riêng xay nhuyễn không vỏ. Sự đa dạng về loại hình sản phẩm giúp doanh nghiệp Việt Nam có thêm nhiều lựa chọn, thay vì chỉ phụ thuộc vào xuất khẩu trái tươi theo mùa.
Đối với người tiêu dùng Trung Quốc, chất lượng cơm sầu riêng là yếu tố then chốt. Họ thường quan tâm màu sắc cơm, tỷ lệ cơm, độ chín, độ béo, mùi thơm, mức độ xơ, khả năng giữ cấu trúc sau rã đông và độ đồng đều giữa các lô hàng. Vì vậy, cùng là sầu riêng đông lạnh nhưng giá trị thương mại sẽ khác nhau rất lớn nếu doanh nghiệp kiểm soát tốt vùng nguyên liệu, độ chín, quy trình tách múi, cấp đông và bảo quản.
Tại sao sầu riêng Việt Nam được Trung Quốc ưa chuộng?
Lợi thế địa lý giáp với Trung Quốc
Việt Nam có khoảng cách gần Trung Quốc, thuận tiện cho vận chuyển đường bộ qua các cửa khẩu phía Bắc, đồng thời có thể kết hợp đường biển hoặc các phương án logistics lạnh tùy quy mô đơn hàng. Lô sầu riêng đông lạnh đầu tiên của Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc được báo chí ghi nhận với khối lượng hơn 22 tấn, đi qua cửa khẩu cầu Bắc Luân II, cho thấy tuyến biên mậu chính ngạch đang đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn đầu mở thị trường. Khoảng cách gần giúp Việt Nam có lợi thế về thời gian vận chuyển và chi phí logistics so với những nguồn cung xa hơn. Với hàng đông lạnh, yếu tố logistics càng quan trọng vì sản phẩm cần duy trì chuỗi lạnh ổn định, hạn chế rã đông, tái đông và giảm rủi ro chất lượng. Đây là một trong những lý do nhà nhập khẩu Trung Quốc có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến nguồn cung gần, có năng lực giao hàng đều và có thể xử lý linh hoạt theo mùa vụ.
Bước tiến trong chính sách giao thương
Sầu riêng tươi Việt Nam được mở cửa chính ngạch vào Trung Quốc từ năm 2022, còn sầu riêng đông lạnh được cấp phép theo Nghị định thư năm 2024. Việc xuất khẩu chính ngạch giúp doanh nghiệp có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn, đồng thời thúc đẩy việc chuẩn hóa mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, nhà máy chế biến, truy xuất nguồn gốc và hồ sơ kiểm dịch.
Lịch sử tiêu thụ sầu riêng Việt Nam của Trung Quốc
Báo Tuổi Trẻ dẫn thông tin từ Hiệp hội Rau quả Việt Nam cho biết thị trường Trung Quốc mỗi năm nhập khẩu khoảng 7 tỷ USD sầu riêng tươi, và con số này được dự báo còn có thể vượt 10 tỷ USD trong thời gian ngắn; riêng sầu riêng đông lạnh, Trung Quốc chi khoảng 1 tỷ USD để nhập khẩu. Dù các con số có thể thay đổi theo năm, xu hướng chung cho thấy Trung Quốc vẫn là thị trường có sức mua rất mạnh với mặt hàng này.
Cạnh tranh về giá
Sầu riêng đông lạnh có giá trị cao hơn do đã qua sơ chế, cấp đông và kiểm soát chất lượng. WTO Center thuộc VCCI dẫn nguồn báo chí cho biết giá xuất khẩu sầu riêng đông lạnh loại 1 khoảng 170.000 đến 180.000 đồng/kg, còn loại thấp hơn khoảng 140.000 đến 150.000 đồng/kg; mỗi container sầu riêng đông lạnh có thể đạt giá trị tới 8 tỷ đồng, cao hơn nhiều so với hàng tươi. Đây là lý do nhiều doanh nghiệp Việt Nam xem hàng đông lạnh là hướng đi giúp tăng giá trị cho ngành sầu riêng.
Tiêu thụ sầu riêng ở thị trường Trung Quốc ra sao?
Tại Trung Quốc, sầu riêng được tiêu thụ mạnh ở các đô thị lớn và nhóm người tiêu dùng trung lưu. Một số nguồn thị trường cho biết sầu riêng phổ biến tại các thành phố lớn như Bắc Kinh, Thượng Hải và Quảng Châu, nơi người tiêu dùng có khả năng chi trả cao hơn cho trái cây nhập khẩu. Hàng nhập khẩu thường đi qua các đầu mối logistics, cảng biển, cửa khẩu và sau đó phân phối đến hệ thống bán lẻ, chợ đầu mối, siêu thị, cửa hàng trái cây, chuỗi đồ uống, nhà hàng và sàn thương mại điện tử. 
Với kênh công nghiệp, sầu riêng đông lạnh có ưu thế rõ rệt vì giúp nhà máy chủ động nguồn nguyên liệu quanh năm. Các dạng puree, pulp, cơm sầu riêng, múi không hạt hoặc IQF phù hợp cho ngành bánh, kem, chè, mochi, trà sữa, smoothie, filling, sauce và các sản phẩm dessert. Khi được cấp đông đúng cách, nguyên liệu có thể dễ định lượng, giảm hao hụt và thuận tiện hơn cho sản xuất quy mô lớn. 
Doanh nghiệp đang làm gì để đẩy mạnh sầu riêng Việt Nam đông lạnh sang Trung Quốc?
Sau giai đoạn tăng trưởng nhanh, phía Trung Quốc siết chặt hơn yêu cầu về chất lượng, kiểm dịch và an toàn thực phẩm. Từ đầu năm 2025, Trung Quốc yêu cầu các lô sầu riêng nhập khẩu phải có giấy kiểm định cadmium và chất vàng O theo thông tin từ cơ quan quản lý địa phương tại Đắk Lắk. Đây là cảnh báo lớn để doanh nghiệp kiểm soát chặt vùng trồng, đất, nước tưới, vật tư nông nghiệp, thuốc bảo vệ thực vật và phụ gia không được phép sử dụng.
Đối với hàng đông lạnh, doanh nghiệp cần đáp ứng yêu cầu từ Nghị định thư, đăng ký và được chấp thuận theo quy định GACC, đồng thời kiểm soát quy trình từ nguyên liệu đầu vào đến thành phẩm. Cục Bảo vệ thực vật cho biết sầu riêng đông lạnh xuất khẩu sang Trung Quốc phải được lựa chọn bằng tay để loại bỏ quả thối, hỏng và không chứa tạp chất kim loại lạ. Điều này cho thấy yêu cầu ngoài tập trung vào chứng nhận trên giấy, mà còn ở thực hành sản xuất thực tế. Công ty Cổ phần Thực phẩm Hùng Hậu (HungHau Foods) đã đăng ký chứng nhận GACC cho mặt hàng sầu riêng đông lạnh, đủ điều kiện và nguồn cung ổn định xuất sang Trung Quốc.
Một hướng đi quan trọng là chế biến sâu. Thay vì chỉ xuất sầu riêng tươi, doanh nghiệp Việt Nam có thể phát triển cơm sầu riêng đông lạnh, puree, pulp, kem sầu riêng, filling hoặc sản phẩm tráng miệng có hương vị sầu riêng. Ví dụ, với năng lực chế biến của HungHau Foods, sản phẩm có thể được phát triển theo nhiều dạng như Ri6 IQF, Monthong IQF, cơm có hạt, cơm không hạt, puree hoặc kem sầu riêng, phục vụ cả kênh bán lẻ và khách hàng công nghiệp.
Bên cạnh đó, công nghệ cấp đông IQF của HungHau Foods giúp tăng tính ổn định của sản phẩm. IQF cho phép từng phần sản phẩm được cấp đông nhanh, hạn chế hiện tượng dính khối, thuận tiện cho bảo quản, chia khẩu phần và sử dụng trong nhà máy thực phẩm. Với sầu riêng đông lạnh, việc kiểm soát độ chín trước cấp đông, thời gian đưa nguyên liệu về nhà máy, nhiệt độ cấp đông và điều kiện kho lạnh là các yếu tố quyết định chất lượng sau rã đông.
Cuối cùng, doanh nghiệp cần xây dựng vùng nguyên liệu an toàn, không nhiễm kim loại nặng như cadmium, không sử dụng chất vàng O, đồng thời chuẩn hóa hồ sơ truy xuất nguồn gốc. Đây là yêu cầu bắt buộc nếu muốn đi đường dài với thị trường Trung Quốc. Trong bối cảnh cạnh tranh với Thái Lan, Malaysia và các nguồn cung khác, sầu riêng Việt Nam chỉ có thể giữ lợi thế nếu kết hợp được ba yếu tố: chất lượng cơm tốt, giá cạnh tranh và tuân thủ tiêu chuẩn nghiêm ngặt.
Kết luận
Sự thành công của sầu riêng Việt Nam đông lạnh tại thị trường Trung Quốc là kết quả của nhu cầu tiêu thụ lớn, lợi thế địa lý, chính sách xuất khẩu chính ngạch, năng lực chế biến ngày càng cải thiện và sự chuyển dịch từ xuất khẩu thô sang sản phẩm giá trị gia tăng.Trong giai đoạn tới, cơ hội vẫn còn lớn nhưng yêu cầu thị trường cũng sẽ khắt khe hơn. Doanh nghiệp Việt Nam cần đầu tư mạnh hơn vào vùng nguyên liệu, kiểm nghiệm, cấp đông, bao bì, logistics lạnh và chứng nhận GACC để đáp ứng đầy đủ yêu cầu của buyer Trung Quốc. Với các nhà cung cấp có năng lực sản xuất ổn định như HungHau Foods, sầu riêng đông lạnh không chỉ là sản phẩm xuất khẩu, mà còn là giải pháp nguyên liệu giúp nông sản Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị thực phẩm toàn cầu.
